မတ်ဆက်ရပွေးခပ ွဲေ့ ါသည်109။ အက်ပလီရကွေးရင ှ ်ွေးတစ်ခက ို လ ို ည်ွေး ယင်ွေးအက်ပလီရကွေးရင ှ ်ွေးကို ဝက် ်ဆိုေ်ပံိုစံ ခဖငေ့်လည်ွေး ခပျုလိုပ်ရပွေးထာွေးပပီွေး ကိုယ်စာွေးလှယရ ် လာင်ွေးမျာွေး၊ နိုင်ငံရရွေးပါတီမျာွေး၊ မွဲဆနဒခပျုသညေ့်လိုပ်င ်ွေးစဉ်မျာွေး၊ ရရွေးရကာက်ပွဲနင ှ ေ့်စပ်လျဉ်ွေး၍ လူရမွေးအမျာွေးဆံိုွေး ရမွေးခ ်ွေးမျာွေးထညေ့်သင်ွေးရပွေးထာွေးပါသည်။ International IDEA ၏ အဆိုအရ အက်ပလီရကွေးရင ှ ်ွေးတင် UEC စိုရဆာင်ွေးထ ်ွေးချျုပ်ရသာ တရာွေးဝင်ရေတာမျာွေး ပါဝင်သည်ဟို သရပါသည်110။ သရ ိုေ့ သာ်လည်ွေး အက်ပလီရကွေးရင ှ ်ွေး မတ်ဆက်ပပီွေးသည်နှငတ ေ့် ပပျုင် က် လူမျျုွေးရရွေး ာသာရရွေး ရသွေးထိုွေးရပွေးသည်ဟရ ူ သာ ခပင်ွေးထ ်ရသာ ရဝဖ ်ချက်မျာွေးခဖငေ့်ရင်ဆင ို ်ခွဲေ့ရသည်။ ကယ ို ်စာွေးလယ ှ ရ ် လာင်ွေးမျာွေး၏ ကိုယရ ် ရွေးအချက်အလက်မျာွေးကိုရဖာ်ခပရာ၌ “လူမျျုွေး” ၊ “ ာသာ” နှငေ့် “မ မျာွေး၏လူမျျုွေး” ဟူရသာ အချက်အလက်မျာွေးပါဝင်ရ သည်ကို အမှ ်တကယ်လည်ွေး ရတွဲ့ရပါသည်111။ အ ည်ွေးဆံိုွေး ရိုဟင်ဂျာ ကိုယစ ် ာွေးလှယ် ရလာင်ွေးနှစ်ဦွေးကို ရိုဟင်ဂျာမျာွေးအာွေး အဂဂလာွေးရေေ့ရှ်နင ို ်ငံမှ တရာွေးမဝင်အရခခချသူမျာွေးခဖစ်ကကသည်ဟူ၍ ရည်ရယ် သမိုတ်သညေ့် “ ဂဂလ”ီ (ရိုဟင်ဂျာမျာွေး လက်မခံသညေ့အ ် မည်) ဟို တံဆပ်ကပ်ခခင်ွေးအတက်လည်ွေး အရဝဖ ်ခံ ရခပ ်ပါသည်။ အဆိုပါ အက်ပလီရကွေးရင ှ ်ွေးတင် ပါဝင်ရဆာင်ရက်မှုမှ International IDEA က နှုတ်ထက်ခေ့ွဲ ပါသည်112။ UEC ၏ မီေီယာမှတစ်ဆငေ့် ဆက်စပ်ပတ်သက်သူမျာွေး၏ ရကျွေးလက်ရ ရဆာင်ရက်မှုမျာွေးကိုရတွဲ့ခမင်ရရသာ်လည်ွေး ANFREL ရခပာကကာွေးချက်မျာွေးအရ မွဲဆနဒရှင်မျာွေးကကာွေးတင် က အင်တာဗျ ွေးခသ ွဲေ့ ညေ့် မွဲဆနဒရှင်အသပညာရပွေးသညေ့်အဆငေ့်မာှ အထူွေးသခဖငေ့် မေ့်ပါွေးလျက်ရှရ ရသွေးသည်ဟိုသရသည်။ အမှ ်တကယ် ထရရာက်မညေ့် သတင်ွေးစကာွေးမျာွေးမှာ အမျာွေးအာွေးခဖငေ့် အင်တာ က်မရသညေ့် ရကျွေးလက်လူထိုထံသိုေ့ မရရာက်ရန ှ င ို ရ ် ချ။ မွဲဆနဒရှင် အသပညာရပွေးရရွေးလိုပ်င ်ွေး အ ည်ွေးငယ်မ ကိုသာ UEC က ရခမခပင်အထရရာက်ရအာင် ရဆာင်ရက်နင ို ်ခွဲေ့ရာ ဤသည်မှာ ကပ်ရရာဂါရကကာငေ့်ခဖစ်ပာွေးလာသညေ့် ခက်ခွဲရသာအရခခအရ ရကကာငေ့်လည်ွေး တစတ်တပင ို ်ွေး ခဖစ်ပါသည်။ အခခာွေးတစ်ဖက်တင်မူ UEC ၏ မွဲဆနဒရှင်အသပညာရပွေးရရွေး ရဆာင်ရက်မှုမျာွေးသည် လူ ည်ွေးစိုတင ို ်ွေးရင်ွေးသာွေးနင ှ ေ့် ာသာစကာွေးအရလူ ည်ွေးစိုမျာွေးကို တရာွေးဝင်ရံိုွေးသံိုွေး ခမ မ ် ာ အစတ်အပိုင်ွေးမျာွေးကို မျာွေးစာဂရိုမထာွေးသည်ကရ ို တွဲ့ရသည်။ ပညာရပွေးအစီအစဉ်မျာွေးတင် ာသာခဖငေ့်သာ အဓက အသံိုွေးခပျုတင်ဆက်သညေ့်အတက် နိုင်ငံေ့လဦ ူ ွေးရရ၏ ကကီွေးစာရသာ ပစ်ပယ်ထာွေးသလိုခဖစ်ရ သည်။ ဆက်စပ်ပတ်သက်သူမျာွေး၏အဆိုအရ သာဓကအာွေးခဖငေ့် ရှမ်ွေးခပည် ယ်ရခမာက်ပိုင်ွေးတင် ANFREL အင်တာဗျ ွေးခသ ွဲေ့ ညေ့် ရပ်ရာခပည်သူမျာွေးအတက် မွဲဆနဒရှင် အသပညာရပွေးလိုပ်င ်ွေး ရဆာင်ရက်ရပွေးကကသူမျာွေးမှာ တင ို ်ွေးရင်ွေးသာွေးနိုငင ် ရ ံ ရွေးပါတီမျာွေးခဖစ်ကကပပီွေး ရရွေးရကာက်ပွဲ ဆိုင်ရာတာဝ ရ ် သူ ှ မျာွေး မဟိုတ်ကကရပ။ ကိုွေးက ်တ ေ့ င ို ်ွေးရင်ွေးသာွေးအမျာွေးစမ ို ှာ ခမ မ ် ာ အတက် မွဲရပွေးသညေ့်လိုပ်င ်ွေးစဉ်ကို ောွေးမလည်ကက ာသာစကာွေး ောွေးမလည်ကကသညေ့် ွဲ မွဲဆနဒရှင်စာရင်ွေးကို စစ်ရဆွေးရ န ် င ှ ေ့်ခပင်ဆင်ရ ် လိုအပ်သည် ကိုလည်ွေးမသကကရချ။ အလာွေးတူပင် ကရင်ခပည် ယ်တင် ပအိုွေးဝ၊် မ ် အစရှသညေ့် တိုင်ွေးရင်ွေးသာွေးမျာွေးအတက် မွဲဆနဒရှင်အသပညာရပွေးလိုပင ် ်ွေးကို PPP ကွဲေ့သရ ိုေ့ သာ နိုင်ငရ ံ ရွေးပါတီမျာွေးက ခပျုလိုပ်ရပွေးခခင်ွေးခဖစ်ပပီွေး အမျာွေးစမ ို ှာ တိုင်ွေးရင်ွေးသာွေးရရွေးရာ ကိုယစ ် ာွေးလှယ်ရလာင်ွေး အတက် ဆနဒမွဲရပွေးနိုင်မှုကပ ို င် သရှခခင်ွေးမရှရပ။ 109 https://www.idea.int/news-media/news/statement-mvoter2020-myanmar 110 https://www.idea.int/news-media/news/statement-mvoter2020-myanmar 111 https://apnews.com/article/race-and-ethnicity-technology-religion-smartphones-myanmarfa116850fa0c396508fc3bce475f4a6e 112 https://www.idea.int/news-media/news/statement-mvoter2020-myanmar 58