ရရာက်ရရစရ ှ ် အ ်လိုင်ွေးမဆ ှ က်သယ်သညေ့် ည်ွေးလမ်ွေးသိုေ့ ရခပာင်ွေးလွဲခေ့သ ွဲ ည်။ ၎င်ွေးတိုေ့၏ စည်ွေးရံိုွေးရရွေးရဆာင်ပိုေ်မျာွေး၊ သတင်ွေးစကာွေးမျာွေးနင ှ ေ့် ပါတီ၏မူဝါေရကကညာစာတမ်ွေးမျာွေးကိုခဖ ေ့်ရဝရ ် ရဖေ့စ် အသံိုွေးခပျုလာခွဲကေ့ ကသည်။ သရ ိုေ့ သာ်လည်ွေး ၎င်ွေးတိုေ့၏ တ ို ်စာမျက်နှောမျာွေးကို အမျာွေးအခပာွေး အ ်လိုင်ွေးမွဲဆယ်စည်ွေးရံိုွေးရရွေးမျာွေးသည် အဓကအာွေးခဖငေ့် အချက်အချာကျရသာ ပမျုွဲ့ခပမျာွေးနှငေ့် ပိုမိုရကာင်ွေးမ ်ရသာ အင်တာ က်ဆက်သယ်မှုရသညေ့ ှ ် ရေသမျာွေးသသ ိုေ့ ာ ရရာက်ရလ ှ မေ့်မည်ခဖစ်သည်။ နိုင်ငရ ံ ရွေးပါတီမျာွေးသည် မွဲဆနဒရှင်မျာွေးကိုဆရ ွဲ ဆာင်ရ ် ရဆာင်ပေ ို ်မျာွေးနင ှ ေ့် သီချင်ွေးမျာွေးကိုလည်ွေး ဖ တ ် ီွေးခကွဲေ့ ကသည်။ နိုငင ် ံရရွေးပါတီမျာွေးမှ Facebook တင်တင်ထာွေးသညေ့် အရကကာင်ွေးအရာ အမျာွေးစသ ို ည် ယဉ်ရကျွေးမန ှု ှငေ့် ရ ရာရေသအလိုက် မတူကခွဲ ပာွေးမှုကခို ပသခွဲသ ေ့ ည်။ မွဲဆယ်စည်ွေးရံိုွေးရရွေး စကာွေးသံအချျုွဲ့သည် အမျျုွေးသမီွေးမျာွေးအာွေးမွဲရပွေးရ ် အာွေးရပွေးတိုကတ ် ်ွေးခပွဲေ့ ပီွေး အ ည်ွေးစိုသည်သာလျင် မသ ်စမ်ွေး သူမျာွေး (သမ ိုေ့ ဟိုတ်) အခခာွေးရသာ ရ ွေးဖယ်ခထ ံ ာွေးရသညေ့်အိုပ်စိုမျာွေးကို အရထာက်အပံေ့ရပွေးရ ် အရလွေးရပွေး ထာွေးကကသည်။ Facebook Ad Library ၏ သံိုွေးသပ်ချက်အရ နိုင်ငရ ံ ရွေးပါတီမျာွေးနင ှ ေ့် ကယ ို ်စာွေးလှယ်ရလာင်ွေးမျာွေး၏ မွဲဆယ် စည်ွေးရံိုွေးရရွေးရကကာ်ခငာမျာွေးသည် ရရွေးရကာက်ပအ ွဲ ကကျုကာလတင် ပိုမိုခမငေ့တ ် က်လာခွဲသ ေ့ ည်။ အခခာွေးပါတီမျာွေးထွဲမှ ယခင် တပ်မရတာ်အရာရှရဟာင်ွေးမျာွေး (USDP) နှငေ့် ယခင်အာဏာရပါတီမှ ထက်ခာခွဲသ ေ့ ူတစ်ဦွေးက ဦွေးရဆာင်ခရ ွဲေ့ သာ အတိုကအ ် ခံပါတီ (PPP) အရ ခဖငေ့် ခမ မ ် ာနိုငင ် ံ၏ ထပ်ဆံိုွေးလူမှုက ယ ် က်ခဖစ်ပပီွေး နိုင်ငတ ံ စ်ဝှမ်ွေး လူဦွေးရရ ၂၂ သ ်ွေးရကျာ်သိုွေးံ စရ ွဲ သညေ့် ရဖေ့စ် တ ို ်(Facebook)တင် ရကကာ်ခငာအသံိုွေးစရတ်သံိုွေးစွဲမှု၌ ခပည်ရထာင်စိုကကံေ့ခိုငရ ် ရွေးနှငေ့်ဖွဲ့ံ ပဖျုွေးရရွေးပါတီနင ှ ေ့် ဆက်နယ်ရ ရသာ ရဖေ့စ် ရက်ရ ေ့မှ နိုဝင် ဦွေးရဆာင်ရ ခွဲသ ေ့ ည်။ တ ို ်စာမျက်နောှ မျာွေးသည် ကသဂိုတ်လ ၄ ာလ ၂ ရက်ရ အ ေ့ ထ ရက်ရပါင်ွေး ၉၀ အတင်ွေး စိုစိုရပါင်ွေး အရမရက ်ရေေါ်လာ ၁၈,၂၈၀ (ခမ မ ် ာကျပ်ရင ၂၃.၄၈ သ ်ွေး) သံိုွေးစွဲခွဲေ့သည်37။ သရ ိုေ့ သာ် Facebook Ad Library မှ အသံိုွေးခပျုရသာ ည်ွေးစ စ်မှာ ရှင်ွေးလင်ွေးမှုမရှ ွဲ လူမှုက ယ ် က်ရပေါ်ရှ မွဲဆယ်စည်ွေးရံိုွေးရရွေးနှငေ့်ဆိုငရ ် သာ ကို ်ကျစရတ်အာွေးလံိုွေး ပါဝင်လမေ့်မည် မဟိုတ်ဟို ယူဆရသည်။ အ ်လိုင်ွေးမှတဆငေ့်မဆ ွဲ ယ်စည်ွေးရံိုွေးရရွေးသည် နင ို ်ငရ ံ ရွေးပါတီမျာွေးနှငေ့် ကယ ို ်စာွေးလှယရ ် လာင်ွေးမျာွေးအတက် စ ်ရခေါ်မှု မျာွေးစာ ခဖစ်ရစသည်။ ခမ မ ် ာနိုငင ် ၏ ံ ရေသအမျာွေးအခပာွေး အထူွေးသခဖငေ့် အစ ်အဖျာွေးရေသမျာွေးသည် အင်တာ က်လင ို ်ွေး ရကာင်ွေးမ ်စာမရရှရပ။ ရခိုင်နင ှ ေ့်ချင်ွေးခပည် ယ်ရှ ပမျုွဲ့ ယ်ရတာ်ရတာ်မျာွေးမျာွေးတင် အင်တာ က် ပတ်ဆသ ိုေ့ ညေ့်အမ ်ေ့ ချမှတ်ခထ ံ ာွေးရပပီွေး အသံရခေါ်ဆိုမှုနင ှ ေ့် အက ေ့်အသတ်ခဖငေ့်သာ ရေတာရပွေးပန ိုေ့ င ို ်ခခင်ွေး ခပျုလိုပ် နိုင်သညေ့် 2G က ယ ် က်ကသ ို ာ သံိုွေးစွဲနိုင်ကကသည်38။ ဤသိုေ့ မတရာွေးရသာ က သ ်ေ့ တ်ချျုပ်ချယ်မှုမျာွေးရကကာငေ့် ထိုရေသမျာွေးတင် ရ ထင ို ရ ် သာ ခပည်သူမျာွေးအရ ခဖငေ့် ရကာင်ွေးမ ရ ် သာဆက်သယ်မှုနင ှ ေ့် သတင်ွေးအချက်အလက် ရရှရ ် ခက်ခွဲရစပပီွေး အရပ် က်လူမှုအဖွဲွဲ့အစည်ွေးမျာွေးပါဝင်သညေ့် မဟာမတ်အဖွဲွဲ့မျာွေးက 3G နှငေ့် 4G အင်တာ က် ကိုခပ ်ဖငေ့ရ ် ပွေးရ ် ရတာင်ွေးဆိုကကသည်39။ လူမှုမီေီယာပလက်ရဖာင်ွေးရပေါ်မှ နိုင်ငရ ံ ရွေးဆိုင်ရာမွဲဆယ်စည်ွေးရံိုွေးမှုမျာွေးသည် သတင်ွေးအမှာွေးမျာွေးနှငေ့် အမို ်ွေးစကာွေး မျာွေးကို ပိုမိုခဖစ်ရပေါ်လာရစသည်။ ANFREL က အင်တာဗျ ွေးရမွေးခမ ွေး် ခသ ွဲေ့ ညေ့် မွဲဆနဒရင ှ ်မျာွေးနှငေ့် အရပ် 37 က်လူမှု https://www.irrawaddy.com/elections/myanmars-opposition-parties-ramp-facebook-ad-spending-electionnears.html 38 https://www.mmtimes.com/news/rakhine-chin-internet-restored-only-2g.html 39 https://www.mmtimes.com/news/14m-people-will-be-affected-internet-shutdown-civil-society-groupswarn.htm 30