“အခ ျိ နမီပပငဆငခွင့်” အစျို်းရသကတမ်း ၄ နှစ အတွင်း လွတလပစွွာထုတဝ ွာဝပပွာဆျိုခွင့်ကျို ဆန်းစစပခင်း
အဝေအတွက စသည့် အဝသ်းစတအခ ကအလကမ ွာ်းကု ဝတွာင်းခံပခင်း၊ စီတန်းလှည့်လညမည့် ငမိုြို့နယတစ
ဝလ ွာက နယဝပမခံေစခန်းမ ွာ်းကု ကကိုတငအသဝပ်းတငပပေန လုအပပခင်း၊ ဝေှွာငတခင ပ စဝပေါ်လွာနုငဝသွာ
စုဝ ်းမှုနှင့်ပတသကသည့် အခ ကအလကမ ွာ်း မပါ ငပခင်းနှင့် ပုဒမ ၁၀(ဋ) အေ ကကိုတငသတမှတထွာ်းဝသွာ
ဝဒသနတေစည်းမ ဥ်း၊ စည်းကမ်းမ ွာ်းနှင့် သဝ
ွာတူညခ
ီ ကမ ွာ်းကု လက
ု နွာေပခင်း တသ
ုို့ ည လွတလပစွွာထုတ
ဝ ွာဝပပွာဆုခွင၊့် စုဝ ်းခွင့်နှင့် စီတန်းလှည့်လညခွင့်ကု အဓက ကန့်သတမှုမ ွာ်း ပ စသည။
၃.၁။ ပပငဆငမညဥ
့် ပဝဒ ကမ်းတွင ပမ
ု က
ု န့်သတ နှပမှုမ ွာ်း ပါ ငဝနပခင်း
၂၀၁၈ ခုနစ
ှ ၊ ဝ ဝ ွာ ါေီ ၂၀ တွင ငငမ်းစုစီဥပဝဒကုပပငဆငသည့် ဥပဝဒ ကမ်းကု အမ ို်းသွာ်းလွှတဝတွာ ဥပဝဒ
ကမ်း ဝကွာမတီမှ တငသွင်းခသ
့် ည။ ပပငဆငခ က ပုဒမ ၄ (ဃ) တွင “ဆနဒထုတဝ ွာမှု၏ ခန့်မှန်းကုနက ဝငွနှင့်
က ခံသူ၏အမညကု အွာဏွာပုငထံသုို့ တငသွင်းေမည” ဟုပါေှသည။ ထုို့ ပပင ထပမံပ ည့်စက
ွ လက
ု ဝသွာပုဒမ
၁၈ တွင “မညသူမဆု နုငငံဝတွာလုံငခိုြုံဝေ်း၊ တေွာ်းဥပဝဒစ်းု မု်းဝေ်းနှင့် ေပေွ ွာဝအ်းခ မ်းသွာယွာဝေ်း၊ သမ
ုို့ ဟုတ
ပပညသူတုို့၏ ကုယက ငတ
့် ေွာ်း၊ အက ို်းတက
ုို့ ု ပ ကပပွာ်းဝစေန အကကံပ င့် ပ စဝစ၊ ထုသုို့ ပ ကပပွာ်းတနေွာဝသွာ
အဝပခအဝန ပ စနုငဝ ကွာင်း သလ ကနှင့် ပ စဝစ၊ ဝငွ သုို့မဟုတ ပစစည်းကုဝသွာလည်းဝကွာင်း၊ အပခွာ်း
နည်းလမ်းတစခုခုဝသွာလည်းဝကွာင်း သုံ်းစွ၍ သူတစဦ်းဦ်းအွာ်း ငငမ်းခ မ်းစွွာစုဝ ်းပခင်းနှင့် ငငမ်းခ မ်းစွွာ စီတန်း
လှည့်လညပခင်းပပိုဝအွာင လှုဝ
ံ ဆွာပခင်း၊ ဝသွ်းဝဆွာငပခင်း၊ ပ ွာ်းဝယွာင်းပခင်း၊ သုို့တည်းမဟုတ တုကတွန်းပခင်း
ကုပပိုဝ ကွာင်း ပပစမှုထငေှွာ်း စီေငပခင်းခံေလ င ထသ
ု ူကု ၃ နှစထကမပုဝသွာ ဝထွာငဒဏခ မှတေမည့်အပပင
ဝငွဒဏလည်း ခ မှတနုငမည” ဟူ၍ပ စသည။ ယင်းပ ညစ
့် ွကလက
ု ဝသွာ အခ ကမ ွာ်းသည ပပညသူမ ွာ်းအွာ်း
လွတလပစွွာစုဝ ခွင့်နှင့် စီတန်း လှည့်လညခွင့် အခွင့်အဝေ်းကု ပုမုဝကွာင်းမွနဝအွာင ဝ ွာဝဆွာငမဝပ်းနုင
ပုမု နှပကန့်သတေနအတွကသွာ ထည့်သွင်းထွာ်းဝ ကွာင်းဝပေါ်လွငသည။ ထုို့ ပပင ထအ
ု သစပ ည့်စက
ွ လုက
သည့် ပုဒမအတွက ပပစဒဏမှွာလည်း ဝထွာငဒဏ ၃ နှစအပပင ဝငွဒဏပါခ မှတနုငသည့်အတွက ဆနဒထတ
ု
ဝ ွာပွမ ွာ်းတွင အမ ွာ်းပပညသူမ ွာ်း မပါ ငေဝတွာ့်ဝအွာင ဥပဝဒပ င့် ငခမ်းဝပခွာကကန့်သတထွာ်းသက့်သုို့ ပ စဝန
သည။ ထုို့ ပပင ၂၀၁၉ ခုနှစ၊ ဇနန ါေီလ ၁၀ေကဝနို့တင
ွ အလုပသမွာ်း၊ လူ ငမှုကကီ်း ကပဝေ်းနှင့် ပပညသူ့်
အငအွာ်း နကကီ်းဌွာန ပပညဝထွာငစု နကကီ်း ဦ်းသန်းဝဆွမှ အလုပသမွာ်းမ ွာ်းအဝနပ င့် အလုပသမွာ်း အ ွြို့
အစည်းဥပဝဒအေ သပတဝမှွာကခွင့်ေဝသွာ
ှ
လည်း စကရုံ င်းပပညပသုို့ဝေွာကေှကွာ အမ ွာ်းပပညသူနှင့် သက
ဆုငဝသွာ ဝနေွာမ ွာ်းတွင သပတဝမှွာကပါက ငငမ်းစုစဥ
ီ ပဝဒနှင့် အညီဝဆွာငေွ ကမညဟု
အလုပေှင၊
အလုပသမွာ်းပဋပကခမှု မ ွာ်းနှင့်ပတသက၍လအ
ု ပမည့် စည်းမ ဥ်း၊ စည်းကမ်းမ ွာ်းဆုငေွာ အလုပရုံဝဆွ်းဝနွ်းပွ
တွင ဝပပွာ ကွာ်းသွွာ်းခသ
့် ည။
ထငေှွာ်းဝသွာအမှုမ ွာ်း
၃.၁.၁။ ကခ ငပပညနယတွင စစဝ
်းဒုကခသညမ ွာ်းအဝေ်းသရုပဝ ွာခသ
့် ပ င့်
အဝေ်းယူခေ
ံ ဝသွာ လူငယ ၂ ဦ်း
၂၀၁၉ခုနှစ ဇွနလ ၉ ေကဝနို့သည တပမဝတွာနှင့် ကခ ငလွတဝပမွာကဝေ်းတပ (KIA) တုို့ ၁၇ နှစတုင ေေှခ့်
သည့် အပစအခတေပစမှု က ို်းပ ကငပီ်းဝနွာက တက
ု ပွမ ွာ်း တစဝက ွာ့် ပပန စတငခ့်သည့် ေှစနှစပပည့်ခ့်သည။ ထု
၈ နှစပပည့်အထမ်းအမှတ ဆုဝတွာင်းပွကု ဇွနလ ၈ ေကဝနို့တွင ပမစကကီ်းနွာ်းငမိုြို့ မဝနွာကွင်း၌ က င်းပခ့် ငပီ်း
ဝတ်းသရုပဝ ွာပပဇွာတကု ပမစကကီ်းနွာ်းငမိုြို့လယ၌ ကခ ငလူငယမ ွာ်းက ဦ်းဝဆွာငက င်းပခ့်သည။ သရုပပပ တင
31
အခန်း (၃) ။ လွတလပစွွာစုဝ ်းခွင့်နင
ှ ့် စီတန်းလှည့်လညခွင့်