မြန်ြာနှိိုင်ငံရှိှ ပဋှိပက္ခမြစ်ပာွားနနနသာနေသြ ာွား နှင့်် ပဋှိပက္ခြမြစ်ပာွားနသာနေသြ ာွားရှှိ
သတင်ွားအခ က္်အလက္်ရပှိိုင်ခင့်် နှင့်် ေီဂ စ်တယ်အခင့််အနရွားတအ
ှိိုို့ နပေါ် နလ့်လာဆန်ွားစစ်မခင်ွား
ဖစ်သည်။ ၂၀၁၆ န ောက်ပိုင််းတင် စစ်တပ် သိုေ့မဟိုတ် အစို်းရနှင့်် ဆက်နယ်သည့်် သတင််းမ ော်းနရ်းသော်း
ပါက သတင််းသမော်းအခ ြုွဲ့ကို နခေါ်၍ သတနပ်း ခင််းမ ော်းရှခ့်သည်။12
၂.၁.၂။ လြှုစီွားပာွားအက္ ှိျုွားသက္်နရာက္်ြှုက္ဏ္ဍ
အင်တော က် ဖတ်နတောက် ခင််းသည် စော်းဝတ်န နရ်း၊ ဘဏ်လိုပ်င ််း၊ နဝ့်မ ််း ်း (Wave money) နှင့််
ပိုက်ဆံလွှေ ခင််းမ ော်း ပြုလိုပ်ရောတင်
အခက်အခ ဖစ်ငပ်း
အ ်လင
ို ််းမှတဆင့််
ပညောသင်ကကော်းလိုနသော
လူငယ်မ ော်းအတက် နစ်နာမှုမ ော်းစောရှသည်။ သတင်ွားအခ က္်အလက္်ရပှိိုင်ခင့််ဆိုံွားရှုံွားမခင်ွား၊ သတင််း ဖ ့််
နဝမှု ပတ်ပင်ခံရ ခင််း၊ အင်တော က်မရရှသည့်် အတက်နကကောင့်် ပဋပကခ ဖစ်န သည့််န ရောတင် ရှသည့််
နေသခံမ ော်း၏ ခံစော်းခ က်မ ော်းနှင့်် တင် ပလှိိုသည်မ ော်းကို လတ်လပ်ပင့််လင််းစော န ပောခင့််မရရှသည့််
အက ြု်းသက်နရောက်မှုမ ော်းလည််းရှသည်။
က ််းမောနရ်းကဏ္ဍတင်လည််း ကိုရို ောဗိုင််းရပ်စ်နှင့်် ပတ်သက်နသော သတင််းအခ က်အလက်
မ ော်းကို အခ ်နှင့််တန ပ်းည မသရ ခင််း၊ လူစိုလူနဝ်း မ ဖစ်နပေါ်ရ ် အနရ်းကက်းနသော်လည််း ရောလယ်ရှ
ဆိုင််းဘိုတ်ဆကိုသော သတင််းအရင််းအ မစ်အ ဖစ် သော်းနရောက် ကကည့််ရှုရ ခင််း၊ သတင်ွားအခ က္်အလက္်
ြ ာွားက္ှိို ြှန်က္န်စာြရရှှိနှိိုငသ
် မြင့်် အက္အညီနပွားနရွားက္ှိစစြ ာွားတက္် ခက္်ခဲကက္န်ူ့ ကက္ာမခင်ွားြ ာွား၊ အစ်းို ရ
၏ အနထောက်အပံ့်မ ော်းကိုမသရှဘ နက္ ွားရာအိုပ်ခ ျုပ်နရွားအြဲွေ့တခ ြုွဲ့၏ နခါင််းပိုံ ဖတ်ခံရ ခင််း၊ အနရ်း
နပေါ်နကကညောခ က်မ ော်းကို မသရှရ ခင််းနကကောင့်် ကကြုတင်မကောကယ်နိုင်ဘ က ််းမောနရ်းဆ်းို က ြု်းမ ော်း
ဖစ်နပေါ်ခ့်သည်။ ထှိန
ိုို့ ကက္ာင့််လည်ွား မြန်ြာနှိိုင်ငံ၏ က္ှိရ
ို ှိိုနာဗှိိုင်ွားရပ်စ်နရာဂါ ေိုတှိယလှိုင်ွားသည် အင်တာ
နက္်မြတ်နတာက္်ခံရပပီွား သတင်ွားအခ က္်အလက္်ြရရှှိနှိိုင်နသာ ရခှိိုင်မပည်နယ်ြှ စတင်မြစ်ပာွားခဲ့်သည်
က္ှိို နတွေ့ရသည်။
ပညောနရ်းပိုင််းတင်လည််း အ ခော်းနေသတင် န ထိုငသ
် ူမ ော်းက့်သိုေ့ အ ်လင
ို ််းပညောနရ်း���ို မရယူ
နိုင်ဘ တ ််းတူညမျှ မှုရှနသော ပညောရှောနဖနိုင်ခင့််နှင့်် နခတ်နှင့််ညနသော အန ခခံအခင့််အနရ်းတစ်ခို
ဆိုံ်းရှုံ်းရ ခင််းအနကကောင််းကို အိုပ်စိုဖွဲ့ နဆ်းနန်း ခင််းမ ော်းမှတဆင့်် သရသည်။
တိုက်ပ ဖစ်န သည့််နေသရှန ထိုင်သူမ ော်းအတက် အသက်ရှင်နရ်းသည် အမခာွားက္ှိစစြ ာွားထက္်
ပိုအနရ်းကက်းသမြင့်် ၂၀၂၀ နရ်းနကောက်ပနှင့်် ပတ်သက်၍ စတ်ဝင်စော်းြှု နည်ွားပါွားကက္သည်။ အင်တော
က် မရရှသည့််အတက်နကကောင့်် သတင််းဌော မ ော်းက သတင််းမ ော်းကိုကကည့််ရှု၍မရ ဖစ်ငပ်း သတင််းမ ော်း
ကို သခ င်လျှင် တဆင်စ
့် ကော်းကမှတဆင့််
ော်းနထောင်န ရ ခင််း ဖစ်သည့််အတက် နက္ာလာဟလနှင့််
လိုပ်ကက္ံသတင်ွားအနတရောယ်ကို ပိုမိုရင်ဆိုင်န ရသည်။ န မောက်ဥ်းနေသတင် စစ်ပဲနကကောင့်် ခရ်းသော်းလိုပ်
င ််းမ ော်း၊ စ်းပော်းနရ်းလိုပ်င ််းမ ော်း ရပ်တ ့််လ က်ရှသည်။ သိုေ့ ဖစ်၍ နေသခံမ ော်းမှော အလိုပ်လက်မ့်
ဖစ် ခင််းမ ော်း၊ စ်းပော်းနရ်းက ဆင််း ခင််းမ ော်း ကကြုြုံနတွဲ့န ရသည်။
12
Retrieved from ရခိင
ု ်နှင့်် ခ င်ွားဖပည်နယ် အင်ေောနက္် ဖြေ်တေောက္်ခံလက္
ို ်သည့်် အတပေါ် သူေိအ
ုို့ ဖမင် (irrawaddy.com)
15