အခန်း(၁)
နိဒါန်း
၁.၁။ သတင််းလွတလ
် ပ်ခင
ွ န
် ေောက်ခအ
ံ န ခအနေ
ြေ်ြောသြိုင််းတနလ ောက် သတင််းလွတ်လပ်ခွင် ဆိုံ်းရှုံ်းခရြှုြ ော်းကို နေောက်နကကောင််း ပေ်ကကညြ
် ည်ဆို
လ င် နခတ်အဆက်ဆက် သတင််းလွတ်လပ်ခင
ွ ်ဆိုံ်းရှုံ်းြှုြ ော်းတွင် စစ်တပ်ကအောဏောသြ််းပပ်းနေောက် သတင််း
သြော်းြ ော်းနှင် သတင််းဌောေြ ော်းကို တရော်းစွဆို ခင််း၊ ဖြ််းဆ်း ခင််း၊ အကကြ််းဖက်နှပ်စက် ခင််း၊ တရော်းြဖြ််းဆ်း
ခင််းြ ော်းနှင်
ရောဇ၀တ်ဆိုငရ
် ောပိုဒ်ြြ ော်း ဖင်
အြှုဖွငအ
် နရ်းယူနဆောင်ရွက် ခင််းြ ော်းသည်
သြင
ို ််းတနလ ောက်
သတင််းြဒယောြ ော်းဖြ််းဆ်းခံရ ခင််းြ ော်းတွင် အဆို်းရွ ော်းဆိုံ်းအန ခအနေ တရပ်ဟို ဆိုရနပြည်။
လွတ်လပ်နရ်းရပပ်းနေောက် ၁၉၅၈ ခိုနှစ်၌ ပထြဆိုံ်းအကကြ် စစ်တပ်က အောဏောသြ််းယူခရောတွင်
သတင််းစောဆရောြ ော်းကို ကက
ို ို်းကျွေ််းသိုို့ ပိုို့နဆောင်ပပ်း ဖြ််းဆ်းသကသိုို့ စစ်အစို်းရကို နေဖေ်ခသည် လူထိုနင
ှ ်
နကက်းြိုံ ပိုဂ္ဂလကသတင််းစောြ ော်းကို ပတ်သြ််းခသည်။
၁၉၆၂ ခိုနှစ်တင
ွ ် ဗိုလ်ခ ျုပ်ကက်းနေ၀င််းဥ်းနဆောင်သည် စစ်တပ်က အောဏောသြ််းပပ်း နတော်လှေ်နရ်း
နကောင်စကောလတွင် သတင််းနလောကအတွက် အဆို်းရွ ော်းဆိုံ်းနသော သတင််းလွတ်လပ်ခင
ွ ်ကေို့်သတ်ခခ
ံ ရ ခင််းနှင်
အတူ ပိုဂ္ဂလကသတင််းစောအော်းလိုံ်း ရပ်ဆင
ို ််းသွော်းခရသည်။ ထိုကောလတွင် သတင််းသြော်းြ ော်းသည်လည််း ၄င််းတိုို့
ကို ဆေို့က
် င်နတော်လှေ်သည် နိုင်ငံနရ်းသြော်းြ ော်းကသပ
ိုို့ င် နှစ်ရှည်ဖြ််းဆ်းနထောင်ခ ခင််း ခံခရသည်။
၁၉၈၈ ခိုနှစ်တွင် တတယအကကြ်န ြောက် စစ်တပ်က အောဏောသြ််းခ ပေ်သည်။ ထက
ို ောလတွင်လည််း
သတင််းသြော်းအြ ော်းအ ပော်း ဖြ််းဆ်းခံခရ ပေ်သည်။
ယခို ၂၀၂၁ ခိုနစ
ှ ် နဖနဖော်ေါရလ (၁) ရက်နေို့တွင် သြိုင််းတနလ ောက် စတိုတထအကကြ်န ြောက် စစ်တပ်က
အောဏောသြ််းခ ပေ်သည်။ ထအ
ို ောဏောသြ််းြှုသည် ၁၉၆၂ ခိုနှစ် ဗိုလ်ခ ျုပ်ကက်းနေ၀င််း အောဏောသြ််း ကောလကသိုို့
ပင် သတင််းသြော်းြ ော်းနှင် သတင််းဌောေြ ော်းအနပေါ် ဖနှပ်ြှုနှင် လိုင်စင်ပတ်သြ််းြှုြ ော်း ပျုလိုပ်ခ ပပ်း ပိုဂ္ဂလက
သတင််းဌောေြ ော်းနှင် သတင််းသြော်းြ ော်း လိုံ်း၀ ရပ်တည်ြရနိုင်နစရေ် အ ပင််းထေ်ဆိုံ်းနှင် အဆို်းရွ ော်းဆိုံ်း ဖနှပ်
ကေို့သ
် တ်ြြ
ှု ော်း လိုပ်နဆောင်ခသည်။
ယခို စစ်တပ်၏ စတိုတထအကကြ်န ြောက် အောဏောသြ််းြှုြှ သတင််းလွတ်လပ်ခင
ွ ်ဆိုံ်းရှုံ်းြှုသည် ၁၉၆၂
ခိုနှစ် ဒိုတယအကကြ် စစ်တပ်က အောဏောသြ််းကောလ သတင််းလွတ်လပ်ခွင် ဆိုံ်းရှုံ်းြှုထက် ပြ
ို ိုဆို်းရွ ော်းခ ပပ်း ရောခ
နသော သတင််းနထောက်ြ ော်း ဖြ််းဆ်းခံခရသည်အ ပင် သတင််းဌောေ(၉)ခို ထိုတန
် ေခွင် ပတ်သြ််းခံရ ခင််းနှင်
သတင််းသြော်းြ ော်း၏ သတင််းလိုပ်ငေ််းကို လိုပက
် ိုင်ခွင်နင
ှ ် ထိုတ်လိုပ်ခွင် ြရနစရေ် ဖြ််းဆ်း ခင််း၊ ရှောနဖွ ခင််း၊
နစောင်ကကည် ခင််း၊ ဟေို့်တော်းပခြ််းန ခောက် ခင််းြ ော်း လိုပ်နဆောင်ခသည်။
ဖြ််းဆ်းခံရသည် သတင််းနထောက်ြ ော်းထြှ တခ ျုျို့ြှော အထူ်းတရော်းရိုံ်းြ ော်းတွင် ကက်းနလ်းနသော ရောဇေတ်
ြှုပဒ
ို ်ြြ ော်း တပ်ကော တရော်းစွဆိုခံရ ခင််း၊ အနကကောင််းြ ဖြ််းဆ်းနှပ်စက်ခံရ ခင််း၊ စစ်တပ်၏ စစ်နကကောနရ်းစခေ််း
ြ ော်းတွင် ကောလကကော ြင်စွော ဖြ််းဆ်းခ ျုပ်နနှောင် နှပ်စက်ခံရ ခင််း၊ပခြ််းန ခောက်ခံ ရ ခင််း ြ ော်း���ကျုြုံခ ကကရသည်။
အောဏောသြ််းပပ်း နေောက်တစ်ရက် နဖနဖော်ေါရလ (၂)ရက်နေို့ြှ စ၍ သတင််းလွတ်လပ်ခွင်ကို အြေို့်
နကကညောစော တစ်ရပ်ထိုတ် ပေ်ပပ်း စတင်ကေို့်သတ်လောခသည်။
တကက ပျော့ ြန် သတင််းက ောက အက ောင်ကေတ်
2