အလ်င္အျမန္ေဆာင္ရြကေ ္ ပးမႈ Expeditious treatment တရားမွ်တမႈဆိုင္ရာစနစ္အရ တရားခံကို အေရးယူေဆာင္ရြက္သည့္ The manner in which defendants are treated by the justice system can have a serious chilling effect on freedom of expression. Long, expensive, and stressful court cases can encourage self-censorship more than a bad law. အျပဳအမူသည္ လြတ္လ ပ္စြာထုတ္ေဖၚေျပာဆိုခြင့္အား ျပင္းထန္သ ည့္ ထိတ္လ န္႔တုန္လႈပ္မႈကို ျဖစ္ေပၚသက္ေရာက္ေစနိုင္သ ည္။ ကာလရွည္ ၾကာျပီး၊ကုန္က်စရိတ္ ၾကီးမားကာ၊ စိတ္ဖိအားမ်ားေသာ တရားရံုးအမႈ ကိစၥမ်ားသည္ မိမိဘာသာဆင္ဆာထိန္းခ်ဳပ္ျ ခင္းကို ဥပေဒဆိုးတစ္ခု ထက္ပင္ပို၍ တြန္းအားေပးနိုင္သည္။ လူတိုင္းသည္ အရည္အ ခ်င္းျပည့္ကာ လြတ္လပ္ အမွီအ ခိုက င္းျပီး မ်က္ႏွာ မလိုက္သ ည့္ တရားရံုးမ်ားကျပဳလုပ္ေသာ မွ် တျပီး အမ်ား ျပည္သူ ေလ့လာၾကားသိႏိုင္သည့္ လွ်င္ျ မန္ေသာေဆာင္ရြက္ေပးမႈ ကို ခံယူခြင့္ရွိသူမ်ားပင္ ျဖစ္ၾကသည္။ ၂၅ ရာဇဝတ္မႈမ်ားတြင္ လူတိုင္းသည္ေအာက္ပါအခ်က္မ်ားရရွိခြင့္ရွိသ ည္။ • စြဲဆိုမႈကို အခ်ိန္မဆိုင္းဘဲႏွင့္ အေသးစိတ္အသိေပးျခင္းရရွိရ မည္ • ခုခံေခ်ပျခင္းအတြက္ျ ပင္ဆင္ရန္လံုေလာက္ေသာအခ်ိန္ ႏွင့္ လိုအပ္ခ်က္မ်ားရရွိေစျခင္း Everybody is entitled to expeditious treatment with a fair and public hearing by a competent, independent, and impartial court.25 In criminal cases, everybody also has the right to: • Be informed promptly and in detail of the charge • Have adequate time and facilities to prepare a defence • Be tried without undue delay • မေလ်ာ္ကန္ေသာေႏွာ င့္ေနွးမႈမရွိေစဘဲၾကိဳးပမ္းေစရမည္ • Have legal assistance (free if necessary) • ဥပေဒေရးရာအေထာက္အကူရွိေစရမည္ (လိုအပ္လွ်င္အ ခမဲ့) • Examine witnesses • သက္ေသမ်ားကိုစစ္ေဆးႏိုင္ရမည္ • အခမဲ့ ဘာသာျပန္တ စ္ဦးရရွိရမည္ • အတင္းအၾကပ္စစ္ေဆးခံရျခင္းမရွိေစရ သို႕မဟုတ္ ျပစ္မႈကိုအ တင္းဝန္ခံေစျခင္းမရွိေစရ “အမ်ားျပည္သပ ူ ါဝင္ပတ္သက္ျခင္းကို တရားစြဲဆသ ို ည့္ မဟာ ဗ်ဴဟာေျမာက္ တရားစြဲဆမ ို မ ႈ ်ား” (SLAPPs) သည္ မိမက ိ ယ ို ္ ကိဆ ု င္ဆာ ထိနး္ ခ်ဳပ္မက ႈ ို တြနး္ အားေပးရန္ ၾသဇာအာဏာရွိ ေသာပုဂၢိဳလ္မ်ားႏွင့္ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားက အသံုးျပဳေသာ နည္း ဗ်ဴဟာသစ္ ျဖစ္သည္။ ထို SLAPPs နည္းဗ်ဴဟာျဖင့္ တရားစြဲ ဆုိျခင္းသည္ တရားရံုးမ်ားတြင္ အႏိုငရ ္ ရန္မေမွ်ာ္လင့္ထားဘဲ၊ ယင္းအစား တရားခံအတြက္ အခ်ိနၾ္ ကာျမင့္ေစရန္၊ ကုနက ္ ်စ ရိတၾ္ ကီးမားေစရန္ ႏွင့ ္ စိတဖ ္ အ ိ ားမ်ားေစရန္ ရည္ရယ ြ သ ္ ည္။ ထိက ု သ ဲ့ ေ ို သာ မလိမ ု န ု း္ ထားေသာစိတျ္ ဖင့္ အသေရ ဖ်က္ျခင္း ဥပေဒကို အလြဲသုးံ စားျပဳျခင္းက ဆိးု ဝါးလွေသာ ထိတလ ္ န္႔ဖြယ္ အက်ဳိးသက္ေရာက္မက ႈ ို ျဖစ္ေပၚေစသည္။ ထိန ု ည္းကိၾု သဇာ အာဏာရွသ ိ မ ူ ်ား ခ်မ္းသာၾကြယဝ ္ ေသာသူမ်ားကလူအမ်ားအား ႏႈတပ ္ တ ိ ေ ္ နေစရန္အတြက္ မၾကာခဏ အသံုးျပဳၾကသည္။ ညီမ်ွ ေသာအင္အား အသေရဖ်က္မႈ တရားလို ႏွင့္ တရားျပိဳင္မ်ားသည္ သူတို႕၏အမႈကို ေလွ်ာက္လဲရန္အတြက္ မွ်တေသာ၊ ညီမွ်ေသာ အခြင့္အလမ္းမ်ာ��� ရွိသင့္သ ည္။ ႏွစ္ဘက္စလံုးကို သက္ေသမ်ားေခၚျခင္း၊အျပန္အလွန္ ေမးခြန္းထုတ္ျ ခင္းမ်ားအတြက္ ညီမွ်ေသာအခြင့္အလမ္းမ်ားေပးထား • Have a free interpreter • Not be compelled to testify against themselves or to confess guilt. “Strategic lawsuits against public participation” or “SLAPPs” are a new tactic used by powerful people and institutions to encourage self-censorship. SLAPPs are not expected to win in court, but are instead intended to be long, expensive, and stressful for the defendant. Such malicious abuse of defamation laws makes a significantchilling effect and are often used by powerful and wealthy individuals who want to silence debate. Equality of arms There should be a fair balance in the opportunities given to both the complainant and the defendant to argue their case. Both should be given equal opportunity to call witnesses and cross examine them too. Courts should also ensure that one side is not significantly undermined by a lack of financial resources. ရမည္။ တရားရံုးသည္ ေငြေၾကးမတတ္ႏိုင္သ ည့္အတြက္ေၾကာင့္တ စ္ ဘက္သို႕ ထူးထူးျခားျခားနွိမ္႕ခ်ျခင္းမျပဳမိေစရန္ ေသခ်ာေအာင္လုပ္ ေဆာင္ရမည္။ International standards on defamation - အသေရဖ်က္ျခင္းဆိုင္ရာနိုင္ငံတကာစံႏႈန္းမ်ား- Page 22