ကိုလိုနဖ
ီ ခတ်ဆို်း၏ အဖမွဆက် ၁၈၆၁ ရာဇသတ်ကကီ်း ဥြဖဒ၊ အထူ်းဥြဖဒမျာ်း ပ စ်သည် ၂၀၀၄ ခိုနစ
ှ ်
၊ အီလက်ထဖရာနစ် ဆက်သွယ် ဖဆာင်ရွက်ဖရ်း ဥြဖဒ
"၁၉၂၃ ခိုနစ
ှ ် ၊ ပမန်မာနင
ို င
် အ
ံ စို်းရ လျှြုွဲ့ ဝှက်ချက်မျာ်းဥြဖဒ"၊ ၂၀၁၃ ခိုနစ
ှ ်ဆက်သွယ်ဖရ်း ဥြဖဒ ြိုဒ်မ
၆၆ (ဃ) ၊ ၁၉၀၈ ခိုနစ
ှ ် မတရာ်းအသင််းမျာ်း အက်ဥြဖဒတို ြါဝင်သည်။ ဤဥြဖဒမျာ်းတွင်
စည််းမျဉ်းကျန မှနက
် န်မှုမရှဖသာ၊ အဓြပါယ် ဖ ာ်ထိုတ်ရ ခက်ခွဲသည် အသံို်းအနှုန်း် မျာ်းနှင် အလွန်
အမင််း ပြင််း ထန်ဖသာ အဖရ်းယူမှုမျာ်း ြါဝင်ဖနပြီ်း၊ ဂျာနယ်လစ်မျာ်း်း၏ လူအခွငအ
် ဖရ်း ဆိုငရ
် ာ
အပြည်ပြည်ဆိုငရ
် ာ စံနန
ှု ်း် မျာ်းကာ ကွယ်ဖြ်းထာ်းဖသာ ြံိုမှနသ
် တင််းဖရ်းသာ်းမှုမျာ်းကိုြင် ရာဇ၀တ်မှု
ဖပမာက်ဖနဖသာ လိုြ်ရြ်အပ စ် သတ်မှတ်၍ ဖ ာ်ညွှန်း် ထာ်းသည်။ USDP နှင် NLD အစို်းရ နှစ်ရြ်လံို်း
၏
အိုြ်ချြုြ်ဖရ်းမျာ်း
ဖအာက်တွင်
ဂျာနယ်လစ်
အမျာ်းအပြာ်းအာ်း
ဖထာင်ဒဏ်
ချမှတ်
ပခင််းခံရကကသည်။ ၇၈အထူ်းသပ င် ၂၀၁၆ မှ ၂၀၂၁ အထ NLD အစို်းရ အိုြ်ချြုြ်သည် ကာလ
အတွင်း် တွင် သတင််းအလိုြ်ကို တပ ည််းပ ည််းပ င် ပြစ်မှုပ စ်ဖအာင် သတ်မှတ်လာဖကကာင််း သတင််း
သမာ်း အမျာ်းအပြာ်းက ဖတွွဲ့ ကကံြု သဖ
ာဖြါက် ခွဲကကသည်။၇၉
အရြ် က်လူမှု အ ွွဲွဲ့အစည််းမျာ်းက လူအခွငအ
် ဖရ်း အပြည်ပြည်ဆိုငရ
် ာ စံနန
ှု ်း် မျာ်းနှင် ကိုက်ညီဖစရန်
ပြစ်မှုဆိုငရ
် ာ ဥြဖဒမျာ်းကို ပြြုပြင်ဖပြာင််းလွဲရန် လှုြ်ရှာ်းမှုမျာ်း ပြြုလိုြ်ခွဲဖသာ်လည််း အစို်းရ အလွှာ
မျာ်းက မျာ်းဖသာအာ်းပ င် လံို်းဝ ထည်သွင်း် စဉ်းစာ်းပခင််းမရှခွဲြါ။ ထိုပြင် USDP နှင် NLD အစို်းရ
မျာ်းက မူလဥြဖဒကို ြယ် ျက်ပခင််း မလိုြ်
ွဲ သမမတအဖနပ င် သတင််းဖရ်းသာ်း ဖ ာ်ပြခွငက
် ို ချြု်း
ဖ ာက် နင
ို မ
် ည် ပြစ်မှုဥြဖဒ အသစ်မျာ်းကို ြိုမို တို်းပမှင် ပြဌာန််း ခွဲသည်။ ဥြမာအာ်းပ င် ဂျာနယ်
လစ်မျာ်းကို တင််းကျြ်စွာ
နှြ်ရန် အသံို်းပြြုဖလရှဖသာ အသဖရ ျက်မှု (defamation) ကို ပြစ်မှု
၇၈ ဂျာနယ်လစ်မျာ်းကာကွယ်ဖရ်းဖကာ်မတီ (CPJ) (2023)၊ “ပမန်မာဖမာ်ကွန်း် တိုက်” ။
၇၉ Multiple authors (2020), “Myanmar’s media not free or fair” ကမ္ ာလံို်းဆိုငရ
် ာ သကျယ်သည် တရာ်းစွွဲဆိုမှု တစ်ခိုမှာ
နင
ို င
် ဖ
ံ တာ်လျှြုွဲ့ ဝှက်ချက်ဥြဖဒ (Official Secrets Act, 1923) အရ ပမန်မ ာဂျာနယ်လစ် နှစ် ဦ်းကို မ််းဆီ်းဖထာင်ချခံရမှု ပ စ်သည်။
၎င််းတိုသည် Reuters သတင််းဌာန အတွက် တြ်မဖတာ် ၏ ရို ဟင်ဂျာအဖြေါ် ကျ ်းလွနခ
် ွဲဖသာ အကကမ််း က်မှုရာဇဝတ်မှုမျာ်း ကို သတင််း
ဖထာက်ဖနစဉ မ််းဆီ်းခံခွဲရသည်။
www.icnl.org
48