ပြင််းထန်ဖသာ ဖဒသမျာ်းတွင် ဂျာနယ်လစ် တစ်ဦ်းသည် မ််းဆီ်းခံရနင ို ဖ ် ပခ ြံိုမှန် ထက် ၄.၅ ဆ ြိုမျာ်းသည်။ မ််းဆီ်းခံခွဲဖသာ ဂျာနယ်လစ်မျာ်း၏ အမျာ်းစိုမှာ ပမန်မာနင ို င ် သ ံ ာ်းမျာ်းပ စ်ပြီ်း နင ို င ် ပံ ခာ်းသာ်း ဂျာနယ် လစ် ၅ ဦ်း (၂%)သာ ရှသည်။ အမျာ်းစို ပ စ်ဖသာ (၈၃%)မှာ ဂျာနယ်လစ် မျာ်း ၊ ဓာတ်ြံိုသတင််း ဖထာက် မျာ်းကွဲသို သာမန်ဝန်ထမ််းမျာ်းပ စ်ပြီ်း ၂၁အယ်ဒတ ီ ာမျာ်းကွဲသို သတင််း တင်ဆက်ဖနစဉ မ််းဆီ်းခံခွဲ ရသည်။ အဆငပ် မင်ဝန်ထမ််းမျာ်းသည် (၆%)သာ ရှသည်။ ထိုအပြင် တြ်မဖတာ်က သတင််းနှငစာနယ် ် ဇင််းနယ်ြယ် တစ်ခိုလံို်းကို သို ြစ်မှတ် ထာ်း၍ ြိုငရ ် ှငမ ် ျာ်း၊ ဥကကဋ္ဌမျာ်း၊ အမှုဖဆာင် အရာရှချြုြ်မျာ်းနှင် ြံိုနြ် ှ ထိုတ်ဖဝ သူမျာ်းကိုလည််း မ််းဆီ်းခွဲ ပြီ်း၊ (၁၁%) ခန် ရှသည်။ ဂ ာနယ်လစ် ၃ ဦျားကှိို ညှဉျားပန်ျားနပ ှိ ်စက်ပပျား သတ်မဖတ်မခင်ျား ဖယ ူယျ အာ်းပ ငန ် င ှ ် ဂျာနယ်လစ်မျာ်း်းအာ်း ဆက်ဆံဖသာနည််းလမ််းမျာ်းအရ တြ်မဖတာ်သည် အပြည်ပြည်ဆိုငရ ် ာ ဥြဖဒအရ တင််းကျြ်စွာ တာ်းပမစ်ထာ်းဖသာ နှြ်စက်ညှင််းြန််းနည််းမျြု်း မျာ်း ကို သံို်းဖလ ရှသည်။ ၂၂ လွတ်ဖပမာက်လာဖသာ ဂျာနယ်လစ်မျာ်း်းကလည််း ဖထာင်ချခံရစဉက ခံစာ်း ခွဲရဖသာ ရက်စက်လွန်း် သည် နှြ်စက်မှု မျာ်း ၊ လူညွနချ ် ြု်း ညှင််းြန််းမှုမျာ်း နှင် အကကမ််း က် ဆက်ဆံမှု မျာ်းစသည် အ ဖတွွဲ့ အကကံြုမျာ်း ကိ�� ဖ ာ်ထိုတ် ဖပြာပြ ကကသည်။ တြ်မဖတာ်က အာဏာ သမ််းပြီ်းဖနာက် ညှဉ်းြန််းနှြ်စက်ပြီ်း သတ်ပ တ်ြစ်ခွဲသည် ဂျာနယ်လစ် ၃ ဦ်းထ ရှသည်။၂၃ တြ်မဖတာ် အဖနပ င် ဆယ်စိုနစ ှ ်နင ှ ချီ ် ပြီ်း နှစ်ဖြါင််းမျာ်းစွာအတွင်း် တရာ်းမဝင် နှြ်စက် ညှင််းြန််း မှုမျာ်း ပြြုလိုြ်ခွဲ သည် ပြင််းပြင််းထန်ထန် စွွဲဆိုပခင််းမျာ်းခံဖနရပြီ်း အာဏာသမ််း စစ်ဖခါင််းဖဆာင် တြ်မဖတာ် ကာကွယ်ဖရ်းဦ်းစီ်းချြုြ် မင််းဖအာင်လှုင် တစ်ဦ်းတည််းဖြေါ်၌ြင်တရာ်းစွွဲထာ်းဖသာ စွွဲချက် ၁၀၂ ခိုအထ နှြ်စက်ညှင််းြန််းမှု ရှဖနသည်။ ၂၄ဂျာနယ်လစ်မျာ်း်းကို သမဟို ို တ် မတရာ်း ၂၁ ဝန်ထမ််းစာချြုြ်ပ င ် တာဝန်ထမ််းဖဆာင်ဖနဖသာ ဂျာနယ်လစ်မျာ်း်းအပြင်၊ သာမန်စ ာချြုြ်မျာ်းဖအာက်တွင ် ဆက်ဆံမှုမျာ်း ြံိုမှနအ ် လိုြ်လိုြ်ကိုငဖ ် နသူမျာ်းပ စ်ဖသာ ပြင်ြသတင််းဖဆာင််းြါ်းရှငမ ် ျာ်း၊ အလွတ်တမ််း ဂျာနယ်လစ်မျာ်း်း မျာ်း သိုမဟိုတ် “ပြည်သူ ဂျာနယ်လစ်မျာ်း်း” ြါဝင်သည်။ ၂၂ နင ို င ် တ ံ ကာဥြဖဒ၏ ဖယ ိုယျစံနန ှု ်း် တစ်ခို (jus cogens)။ (စာရှု ရန်)-အပြည် ပြည်ဆိုငရ ် ာတရာ်းရံို်း (၂၀၀၉)၊“တရာ်းစွွဲဆိုရန်တာဝန် သိုမဟိုတ် လွှွဲအြ်ပခင််းဆိုငရ ် ာဖမ်းခွန်း် မျာ်း ( ၂၃ အပခာ်းအ ယ်လ်ဂျီယမ် v. ဆီနဖ ီ ဂါ)" ွွဲွဲ့အစည််းမျာ်း ထံတွင ် အသတ်ခံခွဲရဟန်ရှဖသာ ဂျာနယ်လစ်နစ ှ ်ဦ်းလည််းရှြါတယ်။ ဥြမာအဖနနွဲ၊ ဂျာနယ်လစ်မျာ်း ကာကွယ်ဖစာငဖ ် ရှာက်ဖရ်း ဖကာ်မတီ (၂၀၂၃)၊ မှ ထိုတ်ပြန်ဖသာ “ပမန်မ ာနင ို င ် တ ံ ွင ် ဖသဆံို ်းခွဲသည် ဂျာနယ်လစ်နင ှ ် မီဒယ ီ ာအလိုြ်သမာ်း ၁၀ ဦ်း” ဆိုဖသာအစီရင်ခံစာကို ရည်ညွှန်း် တ်ရှုနင ို ြ ် ါသည်။ ၂၄ ကိုလံ ီယာဥြဖဒဖကျာင််း ၊ လူအခွငအ ် ဖရ်းအင်စတီကျြု (၂၀၂၃)၊ "မည်သူ၏အမနဖ ် အာက်တွငရ ် ှသနည််း။" www.icnl.org 13