သည်။၁၆ထိုအပြင်၊ ဂျာနယ်လစ်မျာ်းက တြ်မဖတာ်၏ အလိုသိုလိုက်ပြီ်း ဝန်ခံမှုမရှလျှင် သိုမဟိုတ် အပခာ်း ဂျာနယ်လစ်မျာ်း၊ ဖပြာဆိုပခင််း မရှ ြါက သတင််းရင််းပမစ်မျာ်းနှင် ၎င််းတို၏ ကွနရ ် က်မျာ်းနှင် မသာ်းစိုဝင်မျာ်းအာ်း ြတ်သက်၍ ထခိုက်ဖစမည်ဟို ထိုတ်ဖ ာ် တြ်မဖတာ်မှ ပခမ််းဖပခာက်ခွဲသည်။၁၇ သတင်နင်စာနယ်ဇင်ျားနယ်ပယ် သှိို ပစ်ြတ်ထာျားမခင်ျား တြ်မဖတာ်က အာဏာသမ််းမှုကို ဖဝ န်သည် မီဒယ ီ ာမျာ်းကို နှမ်နင််းရန် ရည်ရွယ်ပြီ်း ဂျာနယ်လစ် မျာ်းကို မတရာ်း မ််းဆီ်းပခင််းမျာ်းကို နည််းလမ််းသ ွယ် အသံို်းပြြုခွဲ ပခင််းပ စ်သည်။ ဖအာက်ြါဇယာ်း အရ လွတ်လြ်ခွင် ဆံို်းရှု ံ်းခွဲဖသာ ဂျာနယ်လစ်မျာ်း မ််းဆီ်းခံဖရသာ အမှု အမျာ်းစိုက ဂျာနယ်လစ်ပ စ် သည် အတွက်ြင် တိုက်ရို က်ြစ် မှတ်ထာ်း၍ ထန််းသမ််းခွဲသည်ဟို ထင်ရှာ်းဖနပြီ်း ၊ % အာ်းပ င် ၆၉ % ရှသည် ။၁၈ ထိုသို မထင်ရှာ်းသည်တိုင် အမှုမျာ်း၏ ၂၅%တွင် ဂျာနယ်လစ်ပ စ် ဖသာဖကကာင် မ််းဆီ်း ခံရပခင််းဟို သံသယပ စ် ဖသာအဖကကာင််းပြချက်ပ င် ွယ်ဖတာ ရှသည်။ ၁၉ သတင််းဖရ်းရာနှင် မသက်ဆိုင် မ််းဆီ်းပခင််းကို အတည်ပြြုနင ို သ ် ည် အမှုမျာ်းမှာ ၆% အနည််းငယ်သာ ပ စ်သည်။၂၀ တြ်မဖတာ်သည် အကကမ််း က်နမ် ှ နင််းမှုမျာ်းအဖကကာင််း သတင််းမျာ်း ပြည်သူထံ မပ နဖ ် ဝဖစရန် အတွက် ဆနဒပြမှုမျာ်းနှင် တိုက်ြွွဲမျာ်းကို မှတ်တမ််းတင်ဖနဖသာ ဂျာနယ်လစ်မျာ်းကို မတရာ်းစွာ မ််းဆီ်းခွဲသည်။ မ််းဆီ်းခံခွဲဖသာ ဂျာနယ်လစ်မျာ်း၏ (၅၀%) သည် တြ်မဖတာ်ကို ဆနက ် ျင်ဖသာ ဆနဒပြြွွဲမျာ်းကို တိုက်ရို က် သတင််းလိုက်ဖနစဉ မ််းဆီ်းခံခွဲရသည်။ ၎င််းတို၏ ဖနအမ်မျာ်းတွင် ရှာဖ ွ မ််းဆီ်းစဥ် (၂၅%)၊ ရံို်းမျာ်းတွင် (၄%) မ််းဆီ်းခွဲသည်။ ထိုပြင် ရွဲစခန််းသို ဖခေါ်ယူ မ််းဆီ်းခံခွဲဖသာ ဂျာနယ်လစ်မျာ်းလည််း (၅%) ရှသည်။ စိုစို ဖြါင််းလူဦ်းဖရနှင် နှုင််းတွက်ချက်ြါက ြဋြကခ ၁၆ ပမန်မာဖနာင််း (၂၀၂၁) ထိုတ်ပြန်ခွဲသည် “ရန်ကိုနတ ် ွင ် ဂျာနယ်လစ်၏ ၇ နှစ်အရွ ယ် သမီ်း ကို တြ်မဖတာ်မှ ၁၇ လွြ်လြ်တွဲ ၁၈ ပ မ််းဆီ်းစစ်ဖဆ်းခွဲ” သတင််း ။ အာရှ အသံ (၂၀၂၃) ထိုတ်ပြန်ခွဲသည် “စစ်ဖဆ်းဖရ်းအခန််း ၏ ငရွဲကမ္ာကို ပ တ်ဖကျာ်ခွဲရဖသာ ဂျာနယ်လစ်” ။ စ်နင ို သ ် ည်မှာ အမှု ွငရ ် န် တရာ်းဝင် အဖပခခံ သက်ဖသ အဖကကာင််း အချက်မျာ်း ရနင်ဖသာဖကကာင် သည် ။ ဥြမာအာ်းပ င၊် သတင််းဓာတ်ြံိုသမာ်း တစ်ဦ်းကို ဆနဒပြမှုအာ်း မှတ်တမ််းတင်ဖနစဉ မ််းဆီ်းခွဲလျှင် သက်ဖသ နှငတကွ ် ရ နင ို မ ် ည် ပ စ်သည်။ ၁၉ ဥြမာအာ်းပ င ် မမအမ်မှာြင် သီ်းသနြ ် စ်မှတ် မ််းဆီ်းခံရပြီ်းဖနာက်တွင ် ဂျာနယ်လစ်မျာ်း်းကို မကကာခဏသံို်းဖသာ ဥြဖဒတစ်ခို ပ င် ထိုဂျာနယ်လစ်စွြ်စွွဲ အမှု ွင ် ပခင််းခံရ လျှင် ၊ ၎င််းကို မ််းဆီ်းသည်မှာ ဂျာနယ်လစ် ပ စ်ဖသာ ဖကကာင် ြင် မ််းဆီ်းပခင််းဟို ခနမ ် ှန်း် ရန် အဖကကာင််း လံိုဖလာက် ဖနပြီပ စ် သည်။ ၂၀ ဥြမာအာ်းပ င၊် ဆနဒပြြွွဲ၌ မနခ ် ွန်း် ဖပြာဖနစဉ မ််းဆီ်းခံရပခင််းမျြု်း။ www.icnl.org 12