မြန်ြာနင
ို င
် ံ : လွတ်လပ်စွာထိုတ်ဖ ာ်ဖမပာဆိုခွငအ
့်် ဖပေါ်သက်ဖ ာက်ဖနသည့်် ဥပဖေစည််းြျဥ််းြျာ်းအဖ ကာင််း ဖ ်းသာ်းဖ ာ်မပချက်စာတြ််း
ကည်သြျာ်း၊
ာသာြ့်ြျာ်းနှင့််
ာသာြ့်ြဟိုတ်သြျာ်းတအာ်း
ို ့်
နှပ် န်အတွက် အသံို်းမပ ဖလ့်ရှသည်။
ICCPR ၏ “စာပိုေ ် ၂၊ အပိုေ ် ၂၀ တွငမ် ပဋ္ဌာန််းထာ်းဖသာ အဖမခအဖနအချန်အခါ ပ်ြျာ်း” တတကျကျရှ
သည့်် အဖနအထာ်းြျ ်းတွငသ
် ာ
ာသာဖ ်းထပါ်းဖစာ်ကာ်းြှုဥပဖေြျာ်းသည် တ ာ်းဝင်ခိုငလ
် ံိုဖ ကာင််း
ကိုလသြဂ္လအခွ
့်် ဖ ်းဖကာ်ြတီက ဖ ာ်မပထာ်းပပီ်း၊ ယင််းအပိုေသ
် ည် အြိုန်း် စကာ်းအဖ ကာင််းပါဝင်
့် ငအ
ကာ
ာသာဖ ်းဖတွ်းဖခေါ်ယဆချက်ထက် ကို်းကွယ်ယံို ကည်သြျာ်း၏အခွငအ
့်် ဖ ်းကို အကာအကွယ်
ဖပ်းထာ်းမခင််းမ စ်သည်။ တကျသည့်် ကို်းကွယ်ယံို ကည်ြှုစနစ်တစ်ခိုခိုကို ပို၍ြျက်နာှ သာဖပ်းကာမ စ်
ဖစ၊ ဆန်ကျင်
၍မ စ်ဖစ ခွမခာ်းဆက်ဆံသည့်် (သြဟို
ို ့် တ်) “
့်
ာသာဖ ်းဖခါင််းဖဆာင်ြျာ်းအာ်း ဖဝ န်ြှု
ြျာ်းအဖပေါ် (သြဟို
ို ့် တ်) သာသာဖ ်းဆိုဆံို်းြြှုြျာ်း သြဟို
ို ့် တ် ကို်းကွယ်ယံို ကည်ြှုတစ်ခို၏ ြြျာ်းစသည်
တအာ်း
ို ့်
သဖ
သည့််
ာထာ်းြှတ်ချက်ဖပ်းဖဝ န်ြှုြျာ်းအဖပေါ် ဟန်တာ်းသည်
့် သြဟို
ို ့် တ် အမပစ်ဖပ်းသည့််” ြည်
့်
ာသာဖ ်းထပါ်းဖစာ်ကာ်းြှုဆိုင် ာဥပဖေြဆိုတ၏
ို ့်
တ ာ်းြဝင်ြှုကိုလည််း ဖကာ်ြတီက
ြီ်း
ဖြာင််းထို်းမပထာ်းပပီ်းမ စ်သည်။7 လွတ်လပ်စွာထိုတ်ဖ ာ်ဖမပာဆိုခွငက
့်် ို အဖကာင််းဆံို်းအကာအကွယ်ဖပ်း
န်ြှာ-
ာသာဖ ်းထပါ်းဖစာ်ကာ်းြှုဆိုင် ာဥပဖေြျာ်းကို မပည့််စံိုကံိုလံိုဖအာင်မပင်ဆင်သင်ပ့် ပီ်း၊ နင
ို င
် ြ
ံ ျာ်း
အဖနမ င့်် ဖကာင််းြွနစ
် ွာဖ ်းဆွထာ်းသည့်် အြိုန်း် စကာ်းဥပဖေြျာ်းအဖပေါ်တွငသ
် ာ အာ်းထာ်းလိုပ်ဖဆာင်
သင်သ
့် ည်။
၂.၁.၆ သတင်ျားြှာျား ဥပဖေြ ာျား
အနတ ာယ်တစ်ြျ ်းြျ ်း တက
ို ့် ိုမ စ်ဖပေါ်ဖစနင
ို သ
် ည့်် ြှာ်းယွင််းဖသာဖမပာဆိုြှုြျာ်း - ဥပြာ၊ တ ာ်းဖ ်းစီြံအိုပ်
ချ ပ်ြှု (လြ်လည်ဖလ ာက်ထာ်းသည့်် အဖ ကာင််းအ ာြျ ်းတွင)် ၊ ဂိုဏသ
် ကခာဖကျာ်ဖစာြှုြျာ်း (အသဖ
ျက်ြှုအဖ ကာင််းအ ာြျ ်းတွင)် သြဟို
ို ့် တ် ဖ ွ ်းဖကာက်ပွဆိုင် ာသြာသြတ်ကျြှု (ဖ ွ ်းဖကာက်ပွ ကာ
လြျာ်းအတွင်း် ြဖပ်းသည့််လိုပ်ငန််းစဥ်အဖ ကာင််း သတင််းအြှာ်းြျာ်းအတွက် ဖကာင််းြွနစ
် ွာဖ ်းဆွ မပ
ဋ္ဌာန််းထာ်းသည့်် တာ်းမြစ်ချက်ြျာ်း) - စသည်တက
ို ့် ိုသာ ပစ်ြှတ်ထာ်း ြည့််အစာ်း အချ ွဲ့ နင
ို င
် ြ
ံ ျာ်းသည်
ြှာ်းယွင်း် သည့်် ဖ ်းသာ်းဖ ာ်မပချက် (false statement) ြျာ်းအာ်း မ န်ဖဝမခင်
်းကိုလည််း
့်
ာဇဝတ်ြှုမပစ်
ေဏ်ချြှတ်ထာ်းသည်။ ယင််းသဖသာ
ို ့်
အဖထွဖထွ တာ်းမြစ်ချက်ြျာ်းသည် တ ာ်းဝင်ခိုငလ
် ံိုြှုြရှပါ
(ဖအာက်တွင် ကည့််ပါ)။ ထအမပင်
ို ့်
လွတ်လပ်စွာထိုတ်ဖ ာ်ဖမပာဆိုခွငအ
့်် ဖပေါ် တာ်းမြစ်ချက်စံနန
ှု ်း် မပည့််ြှီ
န်ြှာ ြှာ်းယွင်း် စွာဖ ်းသာ်းဖ ာ်မပချက်ြျာ်းအဖပေါ်တာ်းမြစ်ချက်တစ် ပ်သည် - မပစ်ြှုဆိုင် ာ ာဇဝတ်ြှု
သဖ
ာသ
ာဝရှပါက - သင်ဖ
့် လျာ်သည့််
ည် ွ ယ်ချက်မ င်ဖ
့် ်းသာ��းဖ ာ်မပမခင််းမ စ် န် လိုအပ်သည်။
ယင််းလိုအပ်ချက်နင
ှ ြ
့်် မပည့််ြှီပါက ၎င််းတက
ို ့် ိုယ်တိုင် သတင််းအြှာ်းြျာ်း ဖဝြ ဖနြြှန််းြသသည့််သြျာ်း
7
၎င််းတွင် Ibid., စာပိုေ ် ၅၁။
ဥပဖေနှင့်် ေီြိုကဖ စီ စင်တာ (Centre for Law and Democracy) သည် ေီြိုကဖ စီအတွက် အဖမခခံအခွငအ
့်် ဖ ်းြျာ်းအဖပေါ်
တ ာ်းဥပဖေဆိုင် ာ ကျွြ််းကျင်ြှုဖပ်းအပ် န် နင
ို င
် တ
ံ ကာတွငလ
် ိုပ်ဖဆာင်ဖနသည့်် အကျ ်းအမြတ်အတွက်ြဟိုတ်ဖသာ
လအခွ
့်် ဖ ်းအ ွွဲ့အစည််းတစ်ခို မ စ် ပါသည်
့် ငအ
13