မြန်ြာနင ို င ် ံ : လွတ်လပ်စွာထိုတ်ဖ ာ်ဖမပာဆိုခွငအ ့်် ဖပေါ်သက်ဖ ာက်ဖနသည့်် ဥပဖေစည််းြျဥ််းြျာ်းအဖ ကာင််း ဖ ်းသာ်းဖ ာ်မပချက်စာတြ််း စီ င်ဖ ်းအ ွွဲ့ ြှ အြှုတစ်ခိုချင််းစီအလိုက် ကကီ်း ကပ်ကွပ်ကသင်ပ့် ပီ်း (ြဝါေတစ်ခိုလံို်းအဖပေါ် မခံ ငံ၍ ို ကွပ်က ဖဆာင် ွ က်ြှုကို တ ာ်းစီ င်ဖ ်းအ ွွဲ့အာ်းဖပ်းအပ်မခင််းြျ ်းြဟိုတ်ပ)၊ ဥပဖေလိုပ်ထံို်းလိုပ်နည််းြျာ်းနှငအ ့်် ညီ (due process) မ င်ဖ ့် ဆာင် ွ က်ဖ ကာင််း လံိုဖလာက်သည့််အာြခံချက်ြျာ်းရှဖအာင် ဖစာင့်် ကည့််ထန််း သြ််းသင်သ ့် ည်။ ၂.၃ သတင်ျားအခ က်လက် ပုငခ ် ွင ့်် ယဖနအခါ အြျာ်းမပည်သအာဏာပိုငြ ် ျာ်းြှ ထန််းသြ််းထာ်းသည့်် သတင််းအချက်အလက်ြျာ်းအာ်း - အ ့် ြျာ်းမပည်သနှင့်် ပိုဂ္လကအကျ ်းစီ်းပွာ်းြျာ်းအာ်းကာကွယ် န်အတွက် အကန်အသတ် ရှသည့်် ချွင်း် ချက် ့် အချ ွဲ့တမို ့် င်သ ် ွငအ ့်် ဖပေါ် ကျယ်ကျယ်မပန်မပန် အြှတ်မပ လက်ခံ ့် ာ - လတိုင်း် ယလက်လှြ််းြှီပိုငခ ့် အသ ့် ထာ်း ကပပီမ စ်သည်။ ယင််းအခွငအ ့်် ဖ ်းကို ဥပဖေမပ မခင််းြှတစ်ဆင့်် အဖကာင်အထည်ဖ ာ် ြည်မ စ် သည်။ ယင််းသဥပဖေမပ ို ့် ာတွင် - အြျာ်းမပည်သဌာနဆိုင် ာြျာ်းအာ်းလံို်းြှ ကိုငတ ် ွယ်ထန််းသြ််းထာ်း သည့်် သတင််းအချက်အလက်ြျာ်းအာ်းလံို်းအာ်း ယလက်လှြ််းြှီနင ို ဖ ် စ န် ကျယ်မပန်ဖသာ မပဋ္ဌာန််းချက် ့် ြျာ်း ချြှတ်ဖ ာ်ဖဆာင်ပပီ်း၊ အြျာ်းမပည်သအကျ ်းစီ်းပွာ်းအတွက် ကျယ်မပန်ဖသာ သတင််းအချက်အ ့် လက် အြျ ်းအစာ်းြျာ်းအာ်း တက်ကကစွာ ွငဟ ့်် ထိုတ်မပန် န် တာဝန်ရှြှုကို အြျာ်းမပည်သဌာနဆိုင် ာ ြျာ်းထံဖပ်းအပ်ကာ၊ သတင််းအချက်အလက်ြျာ်း ဖတာင််းခံမခင််းအတွက် ရှင်း် လင််းသည့်် လိုပ်ထံို်းလိုပ် နည််းြျာ်းထာ်းရှပပီ်း၊ သတင််းအချက်အလက် ယလက်လှြ််းြှီပိုငခ ် ွငအ ့်် တွက် ရှင်း် လင််းဖသာနှင့်် တကျ ဖသာ ဖြ ာလင်ခ ို ြ ် ှုြဖပ်းပ မငင််းဆို ့် ျက်/လိုအပ်ချက်ြျာ်းကို အဖသ်းစတ်ဖ ာ်မပကာ၊ ယလက်လှြ််းြှီနင ြှုြျာ်းအာ်း စစ်ဖဆ်း န် လွတ်လပ်ဖသာ အယခံယနတ ာ်း တည်ဖဆာက်ဖပ်း ြည် မ စ်သည်။ ၂.၄ အွန်လုငျား် အဖ ကာင်ျားအ ာြ ာျား နင ို င ် ြ ံ ျာ်းအဖနမ င့်် အွနလ ် ိုင်း် ဖပေါ်တွငဖ ် ်းသာ်းဖမပာဆိုသည့််စကာ်းြျာ်းမ င်ပ ့် စ်ြှတ်ထာ်းမခင််းဆိုင် ာ သီ်း မခာ်းစန်ဖခေါ်ြှုြျာ်းအာ်း ဖမ ရှင်း် န်အတွက် တကျသည့််ကန်သတ် ချက်အသစ်ြျာ်းကို တ ာ်းဝင်ခိုငလ ် ံိုစွာ ့် ချြှတ်နင ို သ ် ည်။ အတိုအပမပ လိုပ်၍ဖပ်းပသည် ို ့် ့် စပြ််း အဖ ကာင််းအ ာြျာ်း (spam)၊ ဆိုက် ာအနင ို ် ကျင်မ့် ခင််း (cyberbullying)၊ ကိုယ်ဖ ်းအချက်အလက်မ င်ဖ ့် ာ်မပတိုက်ခိုက်မခင််း (doxing) ဖခေါ် (ြည်သ ြည်ဝါြှန််းသရှနင ို သ ် ည့်် ပိုဂ္ လ်ဖ ်း ာ သတင််းအချက်အလက်ြျာ်းအာ်း အွနလ ် ိုင်း် တွင် အြျာ်းသဖအာင် ဖ ်းသာ်းတင်မပမခင််း)၊ နှင့်် အတွင်း် ကျကျမ စ်သည့်် ဓါတ်ပံိုြျာ်းအာ်း ပိုငရ ် ှင၏ ် သဖ ြ မခင််း- စသည့်် ဆိုက် ာတညီချက်ြရှပ ဖဝ ာ ပ်ဝန််းြျာ်းြှတစ်ဆင့်် သတင််းအချက်အလက်ြျာ်း အထ်း လ င်မြန်စွာ နှင့်် ဥပဖေနှင့်် ေီြိုကဖ စီ စင်တာ (Centre for Law and Democracy) သည် ေီြိုကဖ စီအတွက် အဖမခခံအခွငအ ့်် ဖ ်းြျာ်းအဖပေါ် တ ာ်းဥပဖေဆိုင် ာ ကျွြ််းကျင်ြှုဖပ်းအပ် န် နင ို င ် တ ံ ကာတွငလ ် ိုပ်ဖဆာင်ဖနသည့်် အကျ ်းအမြတ်အတွက်ြဟိုတ်ဖသာ လအခွ ့်် ဖ ်းအ ွွဲ့အစည််းတစ်ခို မ စ် ပါသည် ့် ငအ 19