သတင်ေးနှငေ့် သတင်ေးမှ ေး
မမနမာနိိုငငံသည သမိင
ို ်းအစဉအဆက စစအစိို်း ရအာကတွင သတင်းအခ ကအလကကိို တင်းက စွာ ထိန်း
ခ ြု ခံခွဲ
ါသည။ ဆယစိုနစငါ်းစိုထက ိို ကာမမငကာ သတင်းလွတလ ခွငသည မ န ကာ်းရ ်း ဝနကကီ်းဌာန၏
ိုံနိ သမ ာ်း၊ ထိုတရဝသမ ာ်းမတ ိုံတငနင စာရ စိစစမြနို့ခ ိရ ်းလို ငန်းမ ာ်း ကကီ်း က ရ ်း ဗဟိအ
ို ြွွဲွေ့၏
ဆငဆာမြတရတာကမှုရအာကတွင ရ ာကဆိုံ်းခွဲ သည။ မမနမာသတင်းမီဒီယာ မြနို့ခ ရ
ိ ်းအာ်း အစိို်း မ
အဓိကထိန်းခ ြု ခွဲကာ ၎င်း၏ ဝါဒမြနို့အာရဘာအမြစ အဓိကအသိုံ်းခ ခွဲသည။ နယစည်းမမခာ်း သတင်းရထာက
မ ာ်းအြွွဲွေ့က ၂၀၁၀တွင မမနမာနိိုငငံကိို သတင်းလွတလ ခွင အဆငသတမတ ာတွင အဆငရ ါင်း ၁၇၈
ိသညမ အဆင ၁၇၄ (အီ န၊ တာခမင်းနစစတန၊ ရမမာကကိို်း ီ်းယာ်း၊ အီ စတ ီ်းယာ်းတိိုို့၏ အရ ဲ့) သတမတ
ခွဲသည။116
ထိိုကွဲသိရ
ိုို့ သာ သမိိုင်းနငဆနို့က ငကာ အစိို်း မ ိုံနိ နငအီလကထရ ာနစမီဒီယာအရ ေါ် ဆငဆာမြတရတာက
မှုကိို အဆိုံ်းသတကာ117 ိုံနိ သမ ာ်း၊ ထိုတရဝသမ ာ်း မတ တ
ိုံ င နင စာရ စိစစမြနို့ခ ိရ ်းလို ငနမ ာ်း ကကီ်း က
ရ ်းဗဟိိုအြွွဲွေ့ကိို ြ ကသိမ်းခွဲသည။ ထိိုို့အမ င အ
သာ်းအစိို်း ကိိုလည်း ရ ွ ်းရကာကတငရမမာက နိိုငခွဲရသာ
ရ ကာင မမနမာနိိုငငံနိိုငငံအတွင်း ိ သတင်းရထာကမ ာ်းအရနမြင လွတလ စွာသတင်းရ ်းသာ်း နိိုငမညမြစ
ကာ မ ညသမ ာ်းအရနမြင လွတလ စွာသတင်းအခ ကအလကမ ာ်းကိို
ယနိိုငခွင ိခ ီဟို ထငမတ ကမညမာ
မလွွဲရ ။ ယခငကကနို့သတထာ်းရသာ နိိုငငံတကာသတင်းဌာနမ ာ်းမြစသည ဘီဘီစီ (BBC)၊ လွတလ တွဲ
အာ အသံ (Radio Free Asia)၊ ဗွီအရ
ိို အ (Voice of America) နင အမခာ်း ရဝြနရ ်းသတင်းမီဒီယာမ ာ်းမြစ
သည ဒီမိိုက ကတစ မမနမာအသံ (Democratic Voice of Burma)၊ ဧ ာဝတီ အ ါအဝင အငတာနက စာ
မ ကနာရ ါင်း ၃ရသာင်းရက ာကိို မ နလညခွငမ ြုခွဲသည။ ထိိုို့ရ ကာင မမနမာနိိုငငံမ မီဒယ
ီ ာြတရှုသမ ာ်းအရန
မြင ယခငရခတကာလက မစဉ်းစာ်းဝံခွဲသည နိင
ို ငံရ ်းရဆာင်း ါ်းမ ာ်းကိို လကလမ်းမီ လာခွဲသည။ ဆကသွယ
ရ ်းကဏ္ဍတွင ါ ကနို့သတမှုမ ာ်း ရမြရလ ာခွဲရသာရ ကာင မ ညသမ ာ်းအရနမြင ၎င်းတိိုို့၏ စမတြိုန်းမ ာ်း
ရ ေါ်တွင သတင်းရဆာင်း ါ်းမ ာ်းကိို လွယလငတက ြတရှုနင
ိို လာသည။
အစ ိိုင်းကာလမ ထိိုကသိ
ွဲ ိုို့အရကာင်းမမငခွဲမှုမ ာ်းသည ယခိုအခ ိနတွငမ ရလ ာနည်းသွာ်းခွဲခ ီမြစသည။ ခိိုငနင
ခ င်းမ ညနယတွင
အငတာနကမြတရတာကမှုမ ာ်း
နင
သတင်းအခ ကအလကမ ာ်းကိို
ထိန်းခ ြု ထာ်းမခင်းသည ယခငစစအစိို်း လကရအာကမ မမနမာနိိုငငံနင
national Human Rights Clinic နင မမနမာနိိုငငံမ အ
အစွန်းရ ာကအမ ိြု်းသာ်းရ ်းဝါဒီအြွွဲွေ့မ ာ်း၏
လက အ
ိ စိို်း မ
ိုံသဏ္ဍာနတမြစရနသည။ Inter-
ဘကအြွွေ့ွဲ အစည်း ၁၈ ြွွဲွေ့အရနမြင စစတ နင
အလွနမ နို့ ွာ်းရနသည
သတင်းအမာ်းမြနို့သညကမ န
ိ ်းမ ာ်း
အရ ကာင်း တစနစရက ာ (၂၀၁၉-၂၀၂၀) ကာ သိုရတသနရဆာင ွ ကခွဲသည။ ရတွွေ့ ခ
ိ ကမ ာ်းအ
116
“Press Freedom Index 2010,” Reporters without Borders,
https://web.archive.org/web/20101129195350/http://en.rsf.org/press-freedom-index-2010,1034.html.
117
“Burma Abolishes Media Censorship,” BBC News, August 20, 2012, https://www.bbc.com/news/world-asia-
19315806.
39
လူ့အြွွဲွေ့