ဘင်္ဂလာ်းရဒ
ိ ရိဟ
ို ငဂ ာဒိုကခသညမ ာ်းကကြုြုံရတွွေ့ သညအခကအခွဲမ ာ်းမာ လိုံရလာကသညအမိို်းအကာ၊ သနို့
င်းသညရ ၊ မိလလာစနစနင သနို့ င်းရ ်း၊ အစာ်းအစာ၊ က န်းမာရ ်း နင ဝနရဆာငမှုမ ာ်း၊ လိုံခခြုြုံရ ်းနင
ထိခိိုကလွယရသာလအို စိုမ ာ်း (အမ ိြု်းသမီ်းနင မိန်းကရလ်းမ ာ်းအ ါအဝင) အတွက လိုံခခြုြုံရသာခိိုလှုံ ာရန ာ
နင
အရမခမွဲဘဝမ ာ်းအမြစရမ ာင်းလွဲသွာ်းခွဲ သည
ကရလ်းမ ာ်းအတွက ညာရ ်း
စသညတိိုို့ ါဝငသည။
၎င်းတိိုို့ ရနထိိုင သညအရမခအရနမ ာ်းသည အလွနဆိို်း ွ ာ်းနိမက လသည။ ဒိုကခသညမ ာ်း
သ
ိ ည အမိို်းအကာ
မ ာ်းသည လတစတစအကာနင ဝါ်းမ ာ်း အသိုံ်းမ ြုထာ်းကာ ၂၀ စတို န်းမီတာခနို့သာ အက ယအဝန်း ိသည။
ထိိုို့အမ င ၎င်းရန ာတွင လရ ါင်း ၁၂ ရယာကခနို့ရနထိိုင သညအမ င 39 မိို်းအကကီ်းအက ယ ွ ာသွန်းမခင်း၊
ရမမခ ိြု မခင်း နင ၎င်းတိိုို့ရ ကာငရ ကကီ်းမခင်းစသည အနတ ာယမ ာ်းသိိုို့ အလွနက ရ ာကလွယ ါသည။ နစစဉ
နစတိိုင်း မိို်း ာသီ ရ ာကရသာအခါ ဒဏ ာအနာတ မြစမခင်း၊ လရသဆိုံ်းမခင်း၊ အမိို်းအကာမ ာ်းနင အရ ်းရ ေါ်
ရမ ာင်းရ ွေ့ ခိိုလှုံ ာရန ာမ ာ်း
ကစီ်းမခင်း စသည ရဘ်းဒိုကမ
ခ ာ်း နစစဉနစတိိုင်း ကကြုြုံ က သည။40
အ ညအရသွ်းနိမရသာအရဆာကအဦ နင မိလလာစနစတိမ
ိုို့ ာ အလွနနီ်းက စွာတည ိရသာ ရနထိိုင ာရန ာမ ာ်း
မြစရသာရ ကာင ရိဟ
ို ငဂ ာဒိုကခသညမ ာ်းသည ရ ာဂါ နင အမခာ်း က်းစကမှုမ ာ်းမြစရ ေါ် န
ိလာသညဟို ရမ ာနိိုငသည။ ကိဗ
ို စက ရ ာဂါ နငနှိုင်းယဥလ င ထိိုအနတ ာယမာ
ိို၍အနတ ာယ
ိို၍ င မမငတက သွာ်း ါ
သည။ ၂၀၂၀ တွင ကိိုဗစ-၁၉ က်းစကမှု ထမဦ်းစွာမမြစ ာွ ်းခငမာ င မ ညသူ့က န်းမာရ ်း တာဝန ိ သမ ာ်းမ
အသကရှုလမ်းရ ကာင်းရ ာဂါနင အမခာ်းက်းစကမှုမ ာ်း မမငမာ်းစွာမြစရ ေါ်ရနမခင်းကိို သတိရ ်းခွဲ ခ ီ်း မြစ
သည။
41
ခိိုငမ ညနယတွင
ိစဉခါက က န်းမာရ ်းရစာငရ ာကမှု အကနို့အသတမြငသာ လကလမ်း
မီခွဲရသာရ ကာင ယခိုကွဲသိိုို့ က န်းမာရ ်းခ ိြုွေ့တွဲသည အရမခအရနမြစလာ န
ိိုအာ်းရ ်းခွဲသည။ ၂၀၁၈ တွင
Harvard’s FXB Center for Health and Human Rights နင BRAC မ ရိဟ
ို ငဂ ာဒိုကခသညမ ာ်းက���ို
စစတမ်းရကာက ာတွင ၅၁.၅
ရ ကာင်းရတွွေ့ ကာ လဦ်းရ
ာခိိုငနှုန်းသည ရသွ်းတိို်း ိကာ ၁၄.၂
၃၆,၉၃၀ မာ မမနမာနိိုငငံမ ထွကရမ ်းခွဲ ာမ
ာခိိုငနှုန်းသည ဆီ်းခ ရ
ိြု ာဂါ ိ
ိခရသာဒဏ
ွဲ
ာမ ာ်း ခံစာ်းရန
ရသ်းသညကိို ရတွွေ့ခွဲ သည။
42
က န်းမာရ ်းဆိင
ို ာအခွငအရ ်းသည အရမခခံလူ့အခွငအရ ်းမြစကာ က န်းမာရ ်း ရစာငရ ာကမှု အထ်း
သမြင စိတက န်းမာရ ်း၊ လိင ိိုင်းနင မ ိြု်းဆက ွာ်းက န်းမာရ ်းဝနရဆာငမှုတမ
ိိုို့ ာ ရိဟ
ို ငဂ ာဒိုကခသညမ ာ်း ရန
သာ ထိိုငသာ ရ
ိ စနိိုင န နင ၎င်းတိိုို့၏ ခနဓာ၊ စိတကကံခိင
ို ရ ်းအတွက အလွနအရ ်း ါလသည။ ဆယစိုနစ
ရ ါင်းမ ာ်းစွာ မမနမာနိိုငငံတင
ွ လသာ်းမဆနစွာ ဆကဆံခံခွဲ ကာ နိ စကညှင်း န်းမခင်း၊ လိင ိိုင်းဆိိုင ာ
အ ကမ်းြကမခင်း နင လမ ိြု်းတိုံ်းသတမြတမခင်းဟိုဆိိုနိိုငသည မမနမာတ မရတာ၏ စစဆငရ ်းမ ာ်းရ ကာင
မိသာ်းစိုဝငမ ာ်း
ဆိုံ်းရှုံ်းခွဲ ကာ
ဒိုကခသညဘဝတွင
စိတြိစီ်းမှုမ ာ်း၊
နမှုမ ာ်း
ရနို့စဉကကြုြုံရတွွေ့ရန ခ ီ်း
39
Taken from field notes and observations of co-author during January 2020 visit to Kutupalong camps.
40
“Scores of Rohingya refugee shelters in Bangladesh destroyed by flooding,” UN News, July 5, 2019,
https://news.un.org/en/story/2019/07/1041931.
41
Kate White, “Rohingya in Bangladesh: an unfolding public health emergency,“ The Lancet 390, no. 10106 (October
2017): https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(17)32677-6/fulltext.
42
“Rapid Needs Assessment in Cox’s Bazar Phase 1: March 2018,” Harvard FXB Center for Health and Human Rights
and BRAC, March 2018, https://cdn2.sph.harvard.edu/wp-content/uploads/sites/114/2018/04/RNA-BRAC.pdf.
17